Kwi 26, 2017

Co jest odpowiedzialne za łatwość grania dolnych dźwięków - dolne C, B, Bb

Szczelność saksofonu. Jest to sprawa priorytetowa. Musi to być spełnione po to aby cała energia słupa drgającego powietrza wewnątrz instrumentu była wykorzystana we właściwy sposób. Drobna nieszczelność może znacząco osłabiać wydobywanie dolnych dźwięków przez muzyka lub może powodować ich boksowanie (prawa akustyki) lub całkowicie uniemożliwiać ich bezproblemowe osiągniecie. Minimalna nieszczelności np. kalpy górnego d może całkowicie uniemozliwiać granie “dołu”. Małe wgniecenia nie wpływają na granie dolnych dźwięków.
Wykonany remont a dokładniej chodzi o zapewnienie dobrej szczelności oraz zapewnienie odpowiedniego dopasowania naciągu sprężynek niektórych klap które mogą samoistnie się unosić gdy instrumenty wpadają w silny rezonans. Nie wystarczy tu bardzo mocne naciągnięcie niektóre sprężynek bo uniemożliwi to komfortowe granie i pracę mechaniki. Oczywiście należy je odpowiednio nieco silniej naciągnąć (w granicach rozsądku) ale musza być spełnione przy tym dodatkowe poniższe warunki (remont instrumentu):

– wyrównane kominki dźwiękowe tak aby poduszka idealnie przylegała i aby naprężenia w każdej części skóry były takie same
– zastosowane odpowiednie naciągi sprężynek
– zastosowanie odpowiednich poduszek (jakość)
– zapewnienie dobrej szczelności klapy Gis, kominka oktawowego …..
– odpowiednie zlikwidowanie luzów mechaniki
– w przypadku nalutowanych kominków na korpus saxa (Martin ) sprawdzenie ich szczelności

 

Odpowiednia szczelność pomiędzy fajką a korpusem. To kolejna ważna rzecz. Wiele saxów typu Vintage mają bardzo wyeksploatowane miejsca styku fajka-korpus. Na pierwszy rzut oka fajka trzyma się dobrze po przykręceniu jej śrubą lecz mikroskopijne luzy powodują utratę ciśnienia co przyczynia się do problemów. W instrumentach mających dziesiątki lat najlepiej wymienić wejście fajki oraz wejście korpusu (czop) na nowy.
Ustnik, zadęcie, stroik. W przypadku ustnika renomowanej firmy, bez uszkodzeń, nie powinno być problemów z „dołem”.
Osoby uczące się grać mają oczywiście problemy z „dolem” ale to wynika z nieodpowiedniego, niewyrobionego zadęcia.
Zbyt gruby stroik – wiadomo, tłumaczyć nie trzeba.
U klarnecistów „zmuszonych” do grania na saxie nieraz występuje ten problem ponieważ zadęcie klarnetowe różni się od zadęcia saksofonowego.
Odpowiednie ustawienie dolnych klap. Tak należy ustawić dolne klapy aby energia słupa powietrza mogła bez żadnych przeszkód (oporów) wydostać się z otworu dźwiękowego nie tracąc swojej energii akustycznej kiedy natrafia na rezonator zamontowany na poduszce. Odpowiednie ustawienie klap wpływa na intonację, jakość dolnych dźwięków……
Konstrukcja instrumentu. Mam na myśli stosunek średnicy wejścia fajki do średnicy końcowej instrumentu czyli stosunek średnic wejścia i wyjścia saksofonu. Kształt kolanka instrumentu, jego średnica, średnica czary, jej kształt, proporcje, rezonans, format itp. ogólnie mówiąc prawa akustyki i akustyki drgań, mechaniki płynów …….

Strój instrumentu. Nie każdy wie iż np. stare saksofony Amati były produkowane ze strojem A=418, 420 czy cos takiego. Nie pamiętam jakie to były wartości ale były to wartości inne niż współczesne. Np. strój muzyczny austriacki był inny niż obecny.
Graja np. dźwięk A na instrumencie z innych strojem muzycznym i dostrajając go do współczesnego stroju i grając dolne B lub Bb może wystąpić efekt boksowania dźwięku czyli muzyk nie jest w stanie utrzymać równomiernego dźwięku tylko zaczyna on wibrować. Jest to spowodowane nakładanie m się dwóch częstotliwości które są bardzo blisko siebie. Podobny efekt występuje gdy sax traci ciśnienie, więc jest to ciężko wykryć więc kłania się tu doświadczenie serwisanta. Miałem kilka takich przypadków i dotyczyło to właśnie starych saxów typu Amati lub saxów produkcji Austriackiej.