Kwi 26, 2017

Odpowiedni, profesjonalny remont saksofonu

Czyszczenie instrumentu
Jest to bardzo ważna sprawa w przypadku wykonywania remontu generalnego. Jeżeli nie zostało by wykonane dokładne umycie wnętrza instrumentu to z czasem pozostawiony brud i zanieczyszczenia osadziły by się na nowo założonych poduszkach co mogłoby doprowadzić do powstania nieszczelności. Do tego kamień wapienny osadzony na wewnętrznych ściankach korpusu oraz w fajce może wpływać na sound oraz rezonans saksofonu. Dokładne umycie korpusu pozbywa bakterii, zanieczyszczeń nagromadzonych przez poprzedniego właściciela instrumentu, ponieważ nie wiadomo jak poprzednik dbał o instrument.
Umycie fajki może poprawić intonację w wysokim rejestrze oraz polepszyć barwę instrumentu.
Bardzo dobrze sprawdza się tutaj myjka ultradźwiękowa która perfekcyjnie usuwa brud oraz zanieczyszczenia.
Połączenie mocy ultradźwięków z odpowiednimi środkami chemicznymi sprawia iż właściciel otrzyma instrument zdezynfekowany, czysty oraz bez przykrego zapachu.

 

Równanie kominków dźwiękowych
To kolejna ważna czynność która wpływa na dźwięk, jego reakcję, jakość ….oraz minimalizuje powstawanie nieszczelności podczas eksploatacji saksofonu. Nawet nowe instrumenty mają niestety nie idealnie wyrównane kominki dźwiękowe. Są to setne, dziesiąte części milimetra ale bardzo ważne.
Fala dźwiękowa podłużna powstała w ustniku wywołana przez drgający stroik natrafiając na wylot (otwór dźwiękowy). Następuje wyrównanie ciśnienia z otaczającą atmosferą , a wychylenie cząstki w tym punkcie staje sie źródłem podłużnej fali powrotnej  …………………………….
W przypadku gdy kominek jest wyrównany – powrotna fala podłużna ma „jednolity rozkład jej poszczególnych składowych”.
W innym przypadku gdy kominek jest krzywy fala ta może mięć inny „układ, rozkład”. Dlatego wyrównany kominek dzwiekowy wpływa na “jakość soundu”.
Kolejna korzyść to jest pozbycie się korozji z jego powierzchni co daje lepsze krycie poduszki. Odpowiednie wykończenie powierzchni kominków wpływa na wydłużenie czasu pracy poduszek oraz w niektórych przypadkach zapobiega się ich klejeniu.

 

Wymiana sprężynek oraz ich naciąg
Odpowiedni dobór średnicy sprężynek, ich rodzaj (stalowe, drut sprężynowy) oraz odpowiedni ich naciąg, jest odpowiedzialny za optymalną i komfortową pracę mechaniki.
Odpowiedni dobór (korekta) średnic sprężynek w zabytkowych saksofonach typu „Vintage” przywraca tym bardzo starym i wyeksploatowanych instrumentom ich lata świetności, a mechanika może działać sprężyście w całym zakresie ruchu.
Bardzo częstą wadą jest nierównomierny siła nacisku danej klapy podczas jej pracy (grania). W początkowej fazie nacisku klapy, klapa stawia lekki opór palcowi lecz w fazie jej docisku stawia o wiele większy opór. Odczuwalny jest wtedy dyskomfort.
To błąd często występujący w saksofonach typu Vintage, szczególnie w układzie oktawowym. Nierównomierny rozkład nacisku danej sprężynki wpływa negatywnie na komfort pracy mechaniki lub niemożliwa jej poprawne działanie i szybkość reakcji.
Oczywiście można to poprawić – trzeba.

 

Likwacja luzów poprzecznych i wzdłużnych w mechanice
Luzy wzdłużne powstają podczas eksploatacji instrumentu (wzajemne tarcie elementów o siebie, uderzenia, upadki instrumentu …..).
Powszechnie występują nawet w nowych, profesjonalnych instrumentach.
Luzy poprzeczne wynikają wyłącznie z niedokładnego wykonania, spasowania elementów podczas etapów produkcji.
Poprawne ich usunięcie przyczynia sie do zmniejszenia niechcianych przydźwięków, zmniejsza zużycie elementów mechaniki oraz poprawia szczelność instrumentu.
Likwidacja luzów wiąże się nieodzownie z prostowaniem osi oraz z ich polerowaniem.

 

 Zmniejszenia oporów mechaniki
Teflon to materiał o wyjątkowo małej energii powierzchniowej, dzięki czemu ma on dobre właściwości smarujące, nie przywierają do niego żadne zanieczyszczenia. Posiada bardzo mały współczynnik tarcia dlatego zastosowany w mechanice instrumentu znakomicie zmniejsza jej opory oraz poprawia jej szybkość.
Teflon powszechnie jest stosowany w instrumentach firmy Yamaha oraz Yanagisawa.

 

 

 Usuwanie wgnieceń, prostowanie korpusu oraz mechaniki
Wgniecenia na fajce wpływają na intonacje w drugiej oktawie i altissimo.
Wgniecenia na korpusie praktycznie nie mają wpływu na komfort grania oraz sound.
Lekkie zakrzywienie korpusu nie wpływa na sound, czy barwę instrumentu ale jak można poprawić kształt korpusu to należy to wykonać.

 

 

Wymiana oleju
Olej i smar to substancje zmniejszające tarcie między powierzchniami przedmiotów, które stykając się ze sobą podczas poruszania się względem siebie. Chroni również elementy przed korozją. Poprawny dobór oleju i smaru, dobór jego gęstości oraz rodzaj powoduje zmniejszenia zużycia elementów mechaniki oraz zmniejsza niechciane przydźwięki podczas grania.

 

Nowe poduszki, barwa instrumentu
Każdy serwis ma w swojej ofercie kilka rodzajów poduszek. Ja preferuje poduszki firmy Pisoni model PRO.
Są to profesjonalne, wodoodporne poduszki z bardzo dobrej gatunkowo skóry.
Poduszka ma kilka zadań: umożliwia krycie otworów dźwiękowych, tłumi drgania działających klap podczas grania.
Odpowiednie zestawienie jakości skóry, jej grubości, grubości i jakość filcu wpływa na sound saksofonu, oraz komfort grania. Nie będę tu się rozpisywać ale chodzi tu o prawa akustyki czyli tłumienie dźwięków, przenikania fali akustycznej przez ośrodki itp.
Zbyt gruba skóra oraz filc to wada poduszki, ponieważ poduszka powiedzmy kryje otwór dźwiękowym ale za bardzo się ugina podczas grania i ugniata z czasem. Zachowuje się jak „resor” w samochodzie który za bardzo się ugina co daje dyskomfort dla gracza. Dodatkowo im materiał jest grubszy i porowaty tym bardziej tłumi wysokie pasmo akustyczne, więc może zmniejszyć dynamikę instrumentu oraz może przytłumić jego barwę.
Zbyt cienka skóra oraz cienki filc (chińskie poduszki). W początkowej fazie eksploatacji instrumentu dobrze się spisują lecz słabo tłumią drgania co jest bardzo słyszalne. Bardzo szybko podczas eksploatacji takiego saksofonu powstają nieszczelności gdyż skóra zawsze się lekko deformuje, ugniata, pokrywa brudem lub wysycha.

 

Nowe rezonatory
Każda poduszka powinna mieć rezonator. Górne poduszki nie muszą – doświadczenie i tajemnica saxoservice.
Rezonatory które wypełniają wnętrze korpusu instrumentu stanowią powiedzmy dodatkowe 20% całkowitej powierzchni a to bardzo dużo.
Odpowiedni dobór rezonatorów (plastik, metal, brąz, mosiądz ….. ) w powiązaniu z odpowiednim ustnikiem muzyka determinują sound saxa.

 

 

Prostowanie pokrzywionych klap
Zazwyczaj ta wada występuje w przypadku saksofonów typu Vintage w których klapy są wykonane z cienkiej blachy. Takie saksofony wiele razy były w remontach i bardzo często należy klapy po prostu wyrównać czy wyprostować.
Jest to szczególnie ważne dla serwisanta ponieważ ułatwia to wyminę poduszek przy zastosowaniu minimalnej ilości substancji klejącej.
Wyrównana płaska klapa + płaska dobra jakościowa poduszka + wyrównany kominek + likwidacja luzów = perfekcyjne krycie.

 

Wymiana podkładek korkowych i filcowych
Dla odpowiedniej pracy mechaniki, jej regulacji oraz dla dobrego tłumienia drgań wymagane jest użycie odpowiedniego rodzaju korka (korek naturalny, gumokorek). Dodatkowo zastosowanie różnego rodzaju filcu (filc techniczny, naturalny, skóra) znakomicie wytłumia niepożądane przydźwięki które są bardzo uciążliwe dla muzyków grających kameralne koncerty (sax & piano) oraz podczas sesji nagraniowych w przypadku bardzo dużej czułości mikrofonu.

 

Podstawowa korekta intonacji oraz ustawienie klap
Intonacja zależy od wielu czynników oraz wynika ze wzajemnego powiązania między nimi.
Oczywiści jeżeli sax jest źle zaprojektowany czy źle jest zaprojektowana jest fajka to żaden serwisant tu nie pomoże.
Saksofony produkowane do lat powiedzmy 30 słabo stroiły, lecz z biegiem czasu intonacja została poprawiona a obecnie nawet tanie chińskie instrumentu intonują bardzo dobrze.
Na intonację w instrumencie oraz wyrównanie rejestru poza oczywiście muzykiem ma wpływ:
– ustnik
– stan fajki (druga oktawa i altissimo)
– ustawienie klap (ich wysokość)
– wielkość i grubość rezonatorów
To wszystko jest ze sobą powiązane i odpowiedni dobór tych składników dla dobrej intonacji zależy od doświadczenia serwisanta który powinien być muzykiem – saksofonistą. Centralne ustawienie klap w stosunku do otworów dźwiękowych wpływa na wydłużone poprawne ich krycie podczas grania.
Inaczej ustawia się klapy dla muzyka grającego „klasykę” gdzie brzmienie ma być bardziej skupione, wąskie a inaczej dla „jazzmana” który dąży do brzmienia szerokiego z największą ilością alikwot w soundzie.

 

Test instrumentu
Po każdym remoncie należy wykonać test (z tunerem) a następnie dokonać korekt intonacji oczywiście w granicach rozsądku uwzględniając prawa i zależności intonacyjne pomiędzy rejestrami i sąsiednimi dźwiękami.